Last Updated :
29 June 2026, 04:50 PM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਭੋਗ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁੱਧ, ਦਹੀਂ, ਸ਼ਹਿਦ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਖੰਡ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਪੰਚਾਮ੍ਰਿਤ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ 'ਤੇ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਰੇਵੜੀ, ਚਿਰੌਂਜੀ, ਮਿਸ਼ਰੀ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਚਣੇ ਵੀ ਭੋਗ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਫਲਦਾਇਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਖੀਰ, ਸੂਜੀ ਦਾ ਹਲਵਾ, ਸੁੱਕੇ ਮੇਵੇ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਇਲਾਇਚੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਭੋਗ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਸਫੈਦ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ, ਕੇਸਰ ਵਾਲੇ ਚੌਲ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਪਕਵਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੋਦਕ ਅਤੇ ਲੱਡੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਸੰਦ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਦੇਸੀ ਘਿਉ ਦੇ ਮੋਤੀਚੂਰ ਲੱਡੂ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਬਣੇ ਲੱਡੂ ਭੋਗ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਹਨੂਮਾਨ ਜੀ ਨੂੰ ਬੂੰਦੀ, ਹਲਵਾ, ਗੁੜ ਦੇ ਲੱਡੂ, ਪੰਚਮੇਵਾ, ਕੇਸਰ ਭਾਤ ਅਤੇ ਡੰਠਲ ਵਾਲਾ ਪਾਨ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਇਹ ਭੋਗ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮ ਨੂੰ ਕੇਸਰ ਭਾਤ, ਖੀਰ, ਧਨੀਆ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪਕਵਾਨ, ਕਲਾਕੰਦ, ਬਰਫ਼ੀ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ ਦਾ ਭੋਗ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਾਂ ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਖੀਰ, ਕੇਲੇ, ਮਾਲਪੂਏ, ਹਲਵਾ, ਨਾਰੀਅਲ ਅਤੇ ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੌਰਾਨ ਕਾਲੇ ਚਣੇ ਅਤੇ ਹਲਵੇ ਦਾ ਭੋਗ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮੱਖਣ-ਮਿਸ਼ਰੀ, ਖੀਰ, ਹਲਵਾ ਅਤੇ ਮਾਵੇ ਦੇ ਲੱਡੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਭੋਗ ਦੀ ਕੀਮਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਗਤ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸੱਚੇ ਮਨ, ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਆਸਥਾ ਨਾਲ ਭੋਗ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।
