Last Updated :
07 August 2026, 10:22 AM IST
Courtesy: Credit: OpenAI
ਭਾਰਤ ਦਾ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਖੇਤਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਹਿਤ ਨੋਇਡਾ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਅਤੇ ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵਰਗੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਉਮੀਦ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਿੱਧੀਆਂ ਉਡਾਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਹਾਲੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਹਿਚਕਚਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਧੁਨਿਕ ਸਹੂਲਤ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਤਾਂ ਆਖ਼ਿਰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਬਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ?
ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟ ਤੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਉੱਥੇ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਖਰਚ ਅਤੇ ਫੀਸ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ 'ਤੇ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਯੂਜ਼ਰ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਫੀਸ (UDF) ਪੁਰਾਣੇ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵੱਧ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇਸ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਹਵਾਈ ਟਿਕਟਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ 'ਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਟਿਕਟ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋਣਗੇ ਤਾਂ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਫਿਲਹਾਲ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਸੰਚਾਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ।
ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਏਅਰਪੋਰਟ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਗਰਾਊਂਡ ਹੈਂਡਲਿੰਗ, ਕਾਰਗੋ, ਮੇਂਟੇਨੈਂਸ, ਟ੍ਰਾਂਜ਼ਿਟ ਯਾਤਰੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਢਾਂਚਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਦਿੱਲੀ ਏਅਰਪੋਰਟ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਵਾਧੂ ਸਮਰੱਥਾ ਉਪਲਬਧ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਮੁੰਬਈ ਏਅਰਪੋਰਟ ਵੀ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸਥਾਪਿਤ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਜੋਖ਼ਮ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਉਡਾਣਾਂ ਦੀ ਸਫ਼ਲਤਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਦੇ ਨੈੱਟਵਰਕ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਾਤਰੀ ਹੀ ਵੱਡੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਉਡਾਣਾਂ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਫਿਲਹਾਲ ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਏਅਰਪੋਰਟ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਇੰਨਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰੀ ਮਿਲਣ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉਡੀਕ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਪਣਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਤੋਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਲਦਬਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾ ਰਹੀਆਂ।
ਏਅਰ ਇੰਡੀਆ ਅਤੇ ਇੰਡੀਗੋ ਵਰਗੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਇਸ ਸਮੇਂ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਨੈੱਟਵਰਕ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੱਬ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ।
ਹਵਾਈ ਆਵਾਜਾਈ ਖੇਤਰ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗੀ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ 'ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਅਤੇ ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਗੀ, ਤਿਵੇਂ-ਤਿਵੇਂ ਦੁਕਾਨਾਂ, ਪਾਰਕਿੰਗ, ਵਿਗਿਆਪਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਪਾਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਮਦਨ ਵੀ ਵਧੇਗੀ।
ਇਸ ਨਾਲ ਏਅਰਪੋਰਟ ਸੰਚਾਲਕਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਯੂਜ਼ਰ ਫੀਸ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟੇਗੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ ਕਿ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਫੀਸ ਵੀ ਘਟਾਈ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਉਡਾਣਾਂ ਚਲਾਉਣਾ ਹੋਰ ਲਾਭਕਾਰੀ ਬਣ ਸਕੇਗਾ।
ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨੋਇਡਾ ਅਤੇ ਨਵੀ ਮੁੰਬਈ ਦੇ ਨਵੇਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੱਬ ਬਣਨ ਲਈ ਅਜੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲੱਗੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਘਰੇਲੂ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗੀ, ਯਾਤਰੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੇਗੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਲਨ ਖਰਚ ਘਟੇਗਾ, ਤਾਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਏਅਰਲਾਈਨਾਂ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਏਅਰਪੋਰਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਗਲੋਬਲ ਨੈੱਟਵਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣਗੀਆਂ। ਫਿਲਹਾਲ ਦੋਵੇਂ ਨਵੇਂ ਹਵਾਈ ਅੱਡਿਆਂ ਦੀ ਤਰੱਕੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਆਧਾਰ ਘਰੇਲੂ ਉਡਾਣਾਂ ਹੀ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ।
