Last Updated :
07 August 2026, 08:04 PM IST
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਯੂਨੀਫਾਈਡ ਪੇਮੈਂਟਸ ਇੰਟਰਫੇਸ (UPI) 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਲਗਾਏ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਫਵਾਹਾਂ ਨੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿਚਕਾਰ ਪੇਮੈਂਟਸ ਕਾਉਂਸਿਲ ਆਫ ਇੰਡੀਆ (PCI) ਵੱਲੋਂ ਇੱਕ ਟਵੀਟ ਕਰਕੇ ਸਥਿਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। PCI ਨੇ ਖੁਲਾਸਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ UPI ਲੈਣ-ਦੇਣ 'ਤੇ ਕੋਈ ਚਾਰਜ ਨਹੀਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਫਤ ਰਹੇਗੀ। ਸਾਲ 2016 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖਰਚੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਲਾਉਣ ਦਾ ਕੋਈ ਇਰਾਦਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਹਾਲ ਹੀ 'ਚ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਤੇ ਕੁਝ ਖਬਰੀ ਚੈਨਲਾਂ 'ਤੇ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ UPI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ 'ਤੇ ਹੁਣ ਗਾਹਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫ਼ੀਸ ਦੇਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਤੱਕ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਡਰ ਸਤਾਉਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਨਾ ਚੁਕਾਉਣੇ ਪੈਣ। PCI ਨੇ ਆਪਣੇ ਟਵੀਟ ਰਾਹੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸੇ ਉਲਝਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਯੂਜ਼ਰਸ ਨੂੰ ਭਰੋਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ UPI 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਰ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੁਫਤ ਹੀ ਰਹੇਗਾ।
ਇਸ ਚਰਚਾ ਦੌਰਾਨ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਿੰਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ UPI 'ਤੇ ਚਾਰਜ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ 'ਤੇ ਵਪਾਰ ਘਟਾਉਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। PCI ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਰੇਹੜੀ-ਫੇਰੀ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ UPI ਭੁਗਤਾਨ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਰਚੈਂਟ ਡਿਸਕਾਊਂਟ ਰੇਟ (MDR) ਜਾਂ ਵਾਧੂ ਖਰਚਾ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਡਿਜੀਟਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਛੋਟੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁਫਤ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਦਾਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਇਸ ਈਕੋਸਿਸਟਮ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ।
ਅਫਵਾਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉੱਠਿਆ ਕਿ ਜੇਕਰ UPI ਗਾਹਕਾਂ ਲਈ ਮੁਫਤ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਰੱਖ-ਰਖਾਅ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਾ ਖਰਚਾ ਕੌਣ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ। PCI ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਸ ਰੀਅਲ-ਟਾਈਮ ਭੁਗਤਾਨ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਬੈਂਕਾਂ, ਫਿਨਟੈਕ ਕੰਪਨੀਆਂ, NPCI ਅਤੇ RBI ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਿਸਟਮ ਨੂੰ ਸਾਈਬਰ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ, ਧੋਖਾਧੜੀ ਰੋਕਣ ਅਤੇ 24x7 ਆਨਲਾਈਨ ਸੇਵਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਹ ਖਰਚਾ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਭੁਗਤਾਨ ਸੇਵਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਠਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਆਮ ਗਾਹਕਾਂ ਜਾਂ ਵਪਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਬੋਝ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
UPI ਨੂੰ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੁਗਤਾਨ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਡਿਜੀਟਲ ਆਰਥਿਕ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਆਧਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। PCI ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਟਵੀਟ ਨਾਲ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਲਝਣਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਆਮ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਝਿਜਕ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਲਈ UPI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।
